አሜሪካና ኢትዮጵያ በጤናው ዘርፍ የ1.5 ቢሊዮን ዶላር ስምምነት ተፈራረሙ

Dec 23 , 2025.

የዩናይትድ ስቴትስ መንግሥት በሚቀጥሉት አምስት ዓመታት ውስጥ ለኢትዮጵያ የጤና ዘርፍ ማጠናከሪያ የሚውል የ1.5 ቢሊዮን ዶላር ድጋፍ ለማድረግ ቃል መግባቱን ተከትሎ፣ ለዓመታት ተቀዝቅዞ የነበረው የሁለቱ አገራት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ዳግም አንሰራሮቷል። ዛሬ ታኅሣሥ 14 ቀን 2018 ዓ.ም በገንዘብ ሚኒስቴር መስሪያ ቤት ውስጥ የተፈረመው ይህ ስምምነት፣ በዋሽንግተን አዲሱ የትራምፕ አስተዳደር ሥልጣን ከያዘ ወዲህ በሁለቱ አገራት መካከል የተደረገ የመጀመሪያው ግዙፍ የሁለትዮሽ ስምምነት ነው።

​በመግባቢያ ሰነዱ መሠረት የአሜሪካ መንግሥት እስከ 1.016 ቢሊዮን ዶላር የሚደርስ የገንዘብ ድጋፍ የሚያበረክት ሲሆን፣ የፌዴራል መንግሥት በበኩሉ ለጤናው ዘርፍ የ450 ሚሊዮን ዶላር በመመደብ ለፕሮግራሙ ስኬት ያለውን ቁርጠኝነት አሳይቷል። በፊርማ ሥነ-ሥርዓቱ ላይ ንግግር ያደረጉት የገንዘብ ሚኒስትሩ አቶ አህመድ ሽዴ፣ መንግሥት ከሀገር ውስጥ ሀብቱ የመደበው ድርሻ በጤናው ዘርፍ ላይ ብሔራዊ መዋዕለ ንዋይ ለማሳደግ ያለውን ጽኑ ፍላጎት የሚያንፀባርቅ መሆኑን ገልጸዋል። ሚኒስትሩ የጤና ደኅንነት ድንበር እንደማያውቅና ለሀገራዊ፣ ቀጣናዊ ብሎም ለዓለም አቀፋዊ መረጋጋት ወሳኝ መሠረት መሆኑን ተናግረዋል።

​ከጤና ጥበቃ ሚኒስትሯ መቅደስ ዳባ ጋር የተፈረመው ይህ ስምምነት እንደ ኤች.አይ.ቪ/ኤድስ፣ ቲቢ፣ ወባ እና የፖሊዮ በሽታዎችን ከመከላከል ባለፈ፣ የእናቶችና የሕፃናት ጤና አጠባበቅ እንዲሁም ድንገተኛ የወረርሽኝ መከላከል ላይ ትኩረት ያደረገ ሰፊ አጀንዳ ይዟል። በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሳደር ኤርቪን ማሲንጋ በበኩላቸው፣ ስምምነቱ በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን ዘላቂ የጋራ ወጪ እና ተጠያቂነት የሚያረጋግጥ መሆኑን ጠቅሰው፣ አሜሪካ ባለፉት ሁለት አሥርት ዓመታት ብቻ በኢትዮጵያ የጤና ዘርፍ ላይ ከአምስት ቢሊዮን ዶላር በላይ መዋዕለ ንዋይ ማፍሰሷን አስታውሰዋል።

​አብዛኛው የአሜሪካ የጤና ድጋፍ በፕሬዚዳንቱ የኤድስ ድንገተኛ መከላከል ዕቅድ (PEPFAR) በኩል የሚመጣ ሲሆን፣ ይህም በኢትዮጵያ ለላቦራቶሪዎች ግንባታ፣ ለዲጂታል መረጃ አያያዝ እና ለበሽታ ክትትል ሥርዓቶች መጠናከር ከፍተኛ አስተዋፅኦ አበርክቷል። በተለይም በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት እነዚህ መሠረተ ልማቶች ለአገሪቱ የጤና ሥርዓት እንደ ዋስትና ማገልገላቸው ይታወሳል። በተጨማሪም በወባ መከላከያ መርሃ-ግብር አማካኝነት የሚቀርቡት አጎበሮች፣ የመመርመሪያ መሣሪያዎችና መድኃኒቶች በድርቅና በግጭት ሳቢያ ለተፈናቀሉ ዜጎች ሕይወት አድን ሚና ሲጫወቱ ቆይተዋል።

​ይሁን እንጂ የሁለቱ አገራት ግንኙነት ባለፉት ጥቂት ዓመታት በሰሜኑ የእርስ በርስ ጦርነት፣ በድርቅና በዕርዳታ ስርቆት ውዝግቦች ሳቢያ በርካታ ፈተናዎችን አስተናግዷል። በተለይም በ2023 የተከሰተው የምግብ ዕርዳታ መቋረጥና በ2025 የተደረገው የአሜሪካ የልማት ድርጅት (USAID) ድርጅታዊ ለውጥ በድጋፍ አሰጣጡ ላይ መተማመንን አሳጥቶ እንደነበር ይታወሳል።

የዛሬው ስምምነት እነዚህን ተግዳሮቶች ተሻግሮ የሁለቱን አገራት የ120 ዓመታት ታሪካዊ ግንኙነት የሚያድስ መሆኑን አምባሳደር ማሲንጋ ገልጸዋል። ምንም እንኳን ስምምነቱ እንደ ማዕቀፍ ቢቀመጥም፣ በቀጣይ በሚወጡ ዝርዝር የሥራ ዕቅዶች አማካኝነት ወደ ተግባር እንደሚለወጥ ይጠበቃል።

PUBLISHED ON Dec 23,2025 [ VOL 26 , NO 1339]